SCR (Selective Catalytic Reduction) – hay Hệ thống khử xúc tác chọn lọc – là công nghệ xử lý khí thải hiện đại được sử dụng rộng rãi trên động cơ diesel, đặc biệt là xe tải, xe khách, máy công trình và nhiều thiết bị công nghiệp.
Mục đích chính của SCR là giảm khí thải NOx (oxit nitơ) – một trong những tác nhân gây ô nhiễm không khí nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe hô hấp và góp phần gây mưa axit.
1. Khí NOx là gì và vì sao phải xử lý?
- NOx là tập hợp các oxit nitơ như NO và NO₂, sinh ra khi động cơ diesel đốt nhiên liệu ở nhiệt độ cao.
- Khí NOx có thể gây:
- Kích ứng đường hô hấp
- Sương mù quang hóa (khói bụi đô thị)
- Mưa axit
- Ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng cây trồng
Vì vậy, những phương tiện và máy móc dùng động cơ diesel buộc phải trang bị công nghệ giảm NOx để đáp ứng các tiêu chuẩn khí thải.
2. Nguyên lý hoạt động của hệ thống SCR
Hệ thống SCR hoạt động dựa trên phản ứng hóa học giữa khí NOx và dung dịch AdBlue/DEF (chứa urea).
Quy trình diễn ra như sau:
-
Khí thải nóng từ động cơ đi ra đường xả.
-
Hệ thống phun một lượng nhỏ AdBlue (dung dịch urê) vào dòng khí.
-
Dưới nhiệt độ cao, dung dịch này phân tách tạo thành amoniac (NH₃).
-
Khí thải và NH₃ đi qua bộ xúc tác SCR, tại đây diễn ra phản ứng chuyển đổi:
-
NOx → Nitơ (N₂) + Hơi nước (H₂O)
-
-
Kết quả: khí thải sạch hơn rất nhiều trước khi ra môi trường.
SCR thường được kết hợp với bộ lọc DPF để xử lý thêm bụi mịn (PM).
3. Lợi ích của công nghệ SCR
-
Giảm đến 90% khí NOx, đáp ứng tiêu chuẩn Euro 4/5/6
-
Giảm thêm các chất ô nhiễm khác như HC, CO
-
Giảm một phần bụi mịn PM
-
Giúp động cơ tối ưu hiệu suất, tiết kiệm nhiên liệu hơn so với công nghệ EGR truyền thống
-
Hoạt động ổn định, dễ bảo trì, tuổi thọ cao
Nhờ những ưu điểm này, SCR đã trở thành công nghệ tiêu chuẩn trên hầu hết dòng xe tải – xe khách hiện nay.
4. Lưu ý khi sử dụng xe có hệ thống SCR
-
Xe cần bổ sung định kỳ AdBlue vào bình chứa riêng.
-
Khi gần hết AdBlue, xe sẽ báo đèn cảnh báo – nếu để cạn có thể giới hạn công suất hoặc không nổ máy.
-
Không được pha hoặc thay thế AdBlue bằng nước hay dung dịch khác.
-
Bảo quản AdBlue đúng cách: tránh ánh nắng trực tiếp, không để ở nhiệt độ quá cao.
-
Hệ thống SCR cần vệ sinh và kiểm tra định kỳ để đảm bảo hoạt động chuẩn xác.
